บทบาท ความรับผิดชอบ และอำนาจหน้าที่ในระบบ ISO และตัวอย่าง Organization Chart
ในระบบบริหารคุณภาพตาม ISO 9001:2015
ข้อกำหนด Clause 5.3: Roles, Responsibilities and Authorities เป็นหนึ่งในหัวใจสำคัญของการบริหารองค์กร
เพราะต่อให้มีระบบดีแค่ไหน
ถ้า “คนไม่รู้หน้าที่” ระบบก็ล้มเหลวได้ทันที
R&R ISO 9001 คืออะไร?
R&R (Roles & Responsibilities) คือ การกำหนดว่า…
- ใครต้องทำอะไร (Role)
- ต้องรับผิดชอบอะไร (Responsibility)
- และมีอำนาจตัดสินใจแค่ไหน (Authority)
พูดง่าย ๆ คือ “งานนี้ใครเป็นคนทำ ใครรับผิดชอบ และใครมีสิทธิ์ตัดสินใจ”
ทำไม Clause 5.3 ถึงสำคัญ?
Clause นี้เน้นให้ “Top Management” ต้องทำให้แน่ใจว่า:
- มีการกำหนดหน้าที่ชัดเจน
- มีการสื่อสารให้พนักงานเข้าใจ
- ไม่มีงานตกหล่น หรือซ้ำซ้อน
ถ้าไม่มี R&R ที่ชัดเจน จะเกิดอะไรขึ้น?
- งานซ้ำซ้อน (Duplicate Work)
- งานตกหล่น (Missed Task)
- โยนความผิดกัน (Blame Culture)
- Audit ไม่ผ่าน (NC)
บทบาทและความรับผิดชอบ ISO ต้องมีอะไรบ้าง?
ตาม ISO 9001:2015 ข้อ 5.3 องค์กรต้องกำหนดให้ชัดเจนอย่างน้อยในเรื่องนี้:
1. การควบคุมระบบคุณภาพ (QMS)
- ใครดูแลระบบ ISO
- ใคร Update เอกสาร
- ใครควบคุม Version
2. การรายงานผลให้ผู้บริหาร
- ใครสรุป KPI / Performance
- ใครรายงาน Management Review
3. การสร้างความตระหนัก (Awareness)
- ใครสื่อสารนโยบายคุณภาพ
- ใครอบรมพนักงาน
4. การควบคุมกระบวนการ (Process Owner)
- ใครเป็นเจ้าของแต่ละ Process เช่น Sales / Production / QA
| ตำแหน่ง | บทบาท (Role) | ความรับผิดชอบ (Responsibility) | อำนาจ (Authority) |
| Managing Director | กำหนดนโยบาย | อนุมัติเป้าหมายคุณภาพ | ตัดสินใจสูงสุด |
| QMR / ISO Manager | ดูแลระบบ ISO | ควบคุมเอกสาร / Audit | ออกข้อกำหนด |
| Production Manager | ควบคุมการผลิต | วางแผนผลิต | อนุมัติการผลิต |
| QA Manager | ควบคุมคุณภาพ | ตรวจสอบสินค้า | Reject / Approve |
| HR Manager | พัฒนาบุคลากร | Training | อนุมัติแผนอบรม |
️ ตัวอย่างผังอำนาจหน้าที่ ISO 9001
รูปแบบที่นิยมใช้
- Organization Chart
- แสดงโครงสร้างองค์กร
- เห็นสายการบังคับบัญชา
- Authority Matrix
- ตารางแสดงว่าใคร “อนุมัติ / ตรวจสอบ / ทำ”
- RACI Matrix
- R = Responsible
- A = Accountable
- C = Consulted
- I = Informed
